Vroeger was alles anders. Toen zaten de circusartiesten na afloop rond het kampvuur, het circus was een hechte familie van mensen met verschillende achternamen, heel hecht en vaak romantisch. Maar nu niet meer: de geblindeerde trailers en woonwagens staan nu strak in een rij geparkeerd, schotelantennes op het dak, aangesloten op satelliet tv en internet, men spreekt elkaar niet meer, contact gaat nog uitsluitend via email….
Hier een transcript van 2 emails, van 2 trapeze artiesten die al heel lang samen vliegen, door elkaar voorgelezen, alsof ze elkaars woorden proberen te vangen.
tekst: Lenn/Julia Veldman

–

Lieve Carola
Lieve Fritz

Wist je dat het vandaag precies 25 jaar geleden is dat we samen voor het eerst optraden?
Fritz, ik heb hier heel lang mee gewacht
Ik weet het nog goed
Ik wil je iets zeggen
Het was in Brühl, een klein plaatje in Duitsland, in Saarland. Midden in de winter, door een gaatje in de nok dwarrelde wat sneeuw naar binnen, niemand zag het, zo hoog, behalve wij. Ik weet nog dat ik heeel zenuwachtig was, het is ook een hele verantwoordelijkheid om de dochter van de directeur in de lucht te houden!
“Laat haar niet vallen” “nooit” siste je vader mij toe voordat ik omhoog klom.
Je weet dat ik je blind vertrouw, al hebben we het er nooit over.
Heb je dat nooit verteld, je hoorde het ook niet want je was al boven. Met knikkende knieën klom ik omhoog, het talk in mijn handen werd vochtig.
De laatste tijd maak ik me een beetje zorgen Fritz.
Eenmaal boven probeerde ik die zenuwen goed voor je verborgen te houden, wil niet dat je bang bent dat ik je niet vang, dat heb ik eigenlijk altijd gedaan, dat verborgen houden, mijn zenuwen zijn een geheim voor je.
Je bent de beste, je routine maakt me zeker, alleen de laatste tijd voel ik iets in je handen.
Jij denkt natuurlijk dat al dat pompeuze getalk van mijn handen pure show is, dat ik extra veel in mijn handen neem en expres poederwolken naar beneden laat dwarrelen. Maar dat is niet zo lieve Carola.
Je greep is minder vast, je vangt me, je houdt me, maar ik voel dat je moet knijpen om me te houden, dat voelde ik eerst niet.
Alleen als het sneeuwt zijn mijn handen koel genoeg. Ik moet het laten sneeuwen, als het sneeuwt, dan zie ik tussen de vlokken door een klein, vederlicht meisje, een witte duif in een glitterpakje.
Ik vraag me af wat mijn vader er van had gevonden, hij was altijd vol van je. Hij zei: die Frits, die handen! Je kunt zien dat hij van aanpakken weet. Dat is een jongen voor jou. Hij was verdrietig toen je voor Eva koos.
Het was een vergissing. Sinds die dag zijn mijn handen gaan trillen. Ik weet niet wat het is. Maar het wordt steeds erger. En ik heb steeds meer talk nodig om dat glitterpakje te kunnen zien.
Misschien kan ik je over een tijdje niet meer houden, misschien is het te zwaar, misschien gewoon te veel.
Als je me loslaat, is het allemaal voorbij, ik ben bang. Bang om te vallen, bang dat je me loslaat.
Vanavond is het de laatste keer dat ik je vang. Ik kan het niet meer.
Vang je me?
Er is sneeuw voorspeld vanavond. Weet je nog in Brühl, de nok van de tent en de trapeze? Hoe we naar elkaar keken?

Veel liefs
Fritz
Veel liefs
Carola

–

verstoppertje
achter de wolken

ik kijk op
en zie je stralen

moet lachen
wordt er vrolijk van

–

niets lijkt
wat er was

huizen wiebelen
bomen dansen

auto’s zwemmen
ganzen sjansen

armen zwieren
vingers breken

geen houvast
geen rechte mast

schepen worden golven
wolken drijven zonder wind

het regent nooit
en iedereen is nat

kijk in een vloeibare spiegel

niemand ziet
dat ik waterige ogen heb

niemand hoort
dat ik roep om hulp

ze zwaaien terug
en lachen

om de bellen uit mijn mond

-

vergeet ook niet te vragen, te vrijen, te voelen en vinden
vergeet soms ook niet te zonderen en verdwijnen, verstop je

al kan je er niet altijd zijn

vergeet nooit
die ander
waarmee
je alles deed

wat je niet moet vergeten

probeer me niet te begrijpen

ik hou van je

wees dapper

en dat je me dan toevallig zag

een wens
dat wil ik

die uitkomt

zonder dat ik het ooit zal weten
maar dat geeft niet

ben
verdampt in je dampkring

ben
vergruisd in je herinnering

ik ben
een miniscuul deeltje

van je ademhaling

deel
van mij

al snij ik mijn polsen door
je verlaat me niet

je houdt het nauwelijks

de wanden worden glad
de muren te vloeiend

niets om aan vast te houden

pak mijn vezel
samen trekken

en als de spanning langzaam verdwijnt
verstop je dan

achter een been
of in een pijp

kruip in een holte
je bent klein genoeg

het licht wat nu naar binnen schijnt
mag je niet raken

het licht
zal je ogen doen verdrogen

het licht
zal een vlekje van je maken

wat niemand zal zien

jouw licht
zie ik al bijna niet meer

verstop je in mijn donkerte
hou het verliezen vast

de herinnering

lichaam
in lichaam

op het
onbeantwoordbare

een antwoord
op het onmogelijke

een antwoord
op hopeloos

een antwoord

op het nooit
wat je altijd zou willen

het antwoord

op de vraag
die er nooit zal komen

al zeg ik het niet
ik vind je

onuitgesproken

onuitgesproken lief

-

mag ik naar je navel staren?
dan keek ik

heel lang
en zei niets

vond je leuk

waar keek jij toen eigenlijk naar?
naar mij?
hoe ik naar je navel staarde?

ben wel een beetje stil soms heh
mijn agressieve stilte noem je dat de laatste tijd

dat vind ik niet aardig van je
wil er niks rots mee zeggen hoor

met die stilte

voor jouw zijn er geen woorden meer nodig
heb ze ingeslikt

jij zit in mijn buik

-

je hebt een hele mooie bijzondere navel
heb er al 2 keer een streng afgeknipt

de bloedveters
van onze grote kleine betweters

weet je
je moet niet bang zijn

dat ik naast mijn schoen hinkel
struikel

en dan val

jouw meesleur

er geen streng is
om ons aan vast te houden

geen band
geen bloedband

geen buik
geen navel

geen hand geen ring
geen verstand

-

wees heel streng voor me

als ik zwijg
niks terugzeg

praat me er dan doorheen

dan hou ik je buik vast

al sta ik soms op 1 been

wankel
hinkel
ver
heen

wij zijn een navel
wij zijn

de buik

van het wij zijn
-

(kus op je navel)

een voordracht naar aanleiding van de boekpresentatie van ’99 beds’ door Mo Swillens

voor het slapen

dan zie je
achter je oogleden

lichtvlekjes

ze bewegen
sterven
langzaam uit

het nabeeld
wat beweegt
naar zwart

dan is het donker genoeg

om te gaan slapen

als ik mijn ogen sluit
is het nog kermis

de lichtvlekjes zijn
zo druk

als de ogen open blijven
is er stilte

maar ja
je moet toch slapen met ogen dicht
anders wordt het niets met die nachtrust

ik dwing mezelf de ogen dicht te houden
wacht gewoon tot ze weggaan

dat doen ze ook

alleen duurt het even

je kan ze niet ruiken, maar soms stinken ze
je weet ook niet hoe zwaar ze zijn, het ene woord is zwaar
het andere luchtig

sommige woorden zijn heel koud, andere warm
er zijn er die kleur hebben, al zijn ze allen in het zwart

het is niet anders

ik doe mijn uiterste best om ze
zo dicht mogelijk bij
geur
gewicht
kou
en kleur
te brengen

dat schept voor mij ook meer duidelijkheid

terugkomen
is niet het juiste woord

de grens wordt namelijk niet overschreden, dat voorkom ik door,
als deze opdoemt
me ervan af te wenden

het lastige is de voorspelbaarheid wanneer het genoeg is

opeens is die grens er

dat is onhandig
niet alleen voor mij

ook voor anderen
die bij me zijn

als ik me ervan afkeer

aangehecht op de brief
zit hij in dat kleine plastic hoesje

heb m er voorzichtig ingeblazen

doe je een wens voor me?

niet voor mij
voor jezelf

de wens die je doet
is je verjaarskado

peuter m uit het zakje

leg m op je wijsvinger
sluit je ogen

en blaas m weg

ok

kus
van de hoop

die wil
dat ie uitkomt

x

het is liefde

weet zo goed wie je bent
maar niet hoe je aanvoelt

ik aai je
zonder iets te zeggen

mijn handen vertellen
en je lichaam luistert hopelijk

ze zeggen je
dat ze je heel erg lief vinden

jouw lichaam vertelt
en mijn handen luisteren

ze vinden je
heel stevig en zacht tegelijk

hoe dat precies voelt
daar is niet echt een woord voor

alleen hand en huid begrijpen het
het is aaitaal

ontbonden
onthecht

het gaat niet over

het blijft

eerst was het er niet
opeens

per ongeluk
zomaar

je blijft

je bent een stukje van mij geworden

het liefste wil ik
je verstoppen onder mijn huid

maar dat wil je niet
je wilt aan de oppervlakte blijven

je wilt met me ademen
je wilt bloed aan me geven
je wilt gevoeld worden

soms vergeet ik je even
dan voel ik je niet

behalve als ik je aanraak
dat doet pijn

maar dat geeft niet
die pijn

ik ben zo aan je gehecht
je blijft altijd aan me verbonden

–

jij,
dat is mijn lievelingswoord

echt waar

het jij

ik vind het zo mooi in de betekenis

en het ziet er ook heel mooi opgemaakt uit
zo met die 3 letters

drie jeees
waarvan de middelste zonder staartje

je hebt er altijd 2 nodig
om het op te schrijven

jij
en ik

dat jij weer even langskwam was heel fijn
jammer dat er geen tijd genoeg was om lang te praten

ik schrijf je anders wel weer

de woorden over jij

jouw woorden

van mij

–

hoofd schouders
knieën teen
knieën teen

en het puntje van mijn neus…

die
wil nergens heen

hier blijven
wil hier

onder
blijven

met mijn handen pak ik voeten
en trek ze op

zo ver mogelijk
naar elkaar toe

ik ben klein

mijn rug is een kom
alles past erin

hoofd
schouders
knieën
teen

ik ben heel klein

nee,
nog kleiner

ik ben er niet

het is benauwd

het puntje van mijn neus
zoekt naar adem

geen zuurstof

niet nadenken

stikken

–

alles tegelijk kan niet
dat zie ik ook wel

maar moet ergens beginnen

recht voor je?

in het midden?

dat is het dichste bij

nee wacht…

ik heb wel een idee hoe we het grote prikkelbeest kunnen temmen

van alle kruisjes X die we elkaar ooit gestuurd hebben knopen we een heel groot net

daarmee vangen we het kriebelmonster

we voeren het dronken en wachten tot het in slaap valt

dan pakken we een grote schaar en knippen heel voorzichtig de prikkels eraf

eerst de lange scherpe snorharen rond de mond
zodat het weer kan liefhebben zonder pijn te doen

dan de stekels op de slapen
zodat het zijn hoofd weer kan laten rusten zonder het kussen lek te prikken

dan de puntige wimpers eraf die voor zijn ogen zitten
dan hoeft het niet meer door tralies te kijken.

het harde eelt op de handen wat als een vloer vol kleine spijkertjes aanvoelt knippen we dr ook helemaal af
totdat het niet meer ruw aanvoelt

en verder alle stekels die gewoon veel te lang zijn

hopelijk slaapt het monster dan nog steeds

gekort wiekt slepen we m al slapende voorzichtig in een huisje
daar mag het in wonen

wat denk je?

volgens mij zal beestje prikkel wel heel blij zijn hiermee
als ie uit zijn roes weer wakker wordt!

–

hey,
zullen wij ook maar gaan slapen?

ben best moe geworden van al dat geknip

–

nee
zeker niet

het was niet
niks

nee
het was veel meer dan dat

het was ook niet
tevergeefs

nee
dat was het niet

het is de moeite

ja
dat was het

ben moe

toch geef ik
alles wat ik heb

dan is het

nooit

voor niets

–

gebeurt wel vaker
dan val ik in slaap

precies op het moment
dat mijn mond nog even iets belangrijks tegen me wil zeggen

uhhh
oja
Aahhhh

toen ik diep in slaap was
gebeurde er iets geks

er vloog een vlinder in mijn geopende mond

helemaal naar binnen

daar ging die zitten

het kriebelde heel erg
want de vlinder had pootjes met kleine haartjes erop

ze kriebelden steeds op een ander plekje
even rondvliegen en dan weer landen

vroeg me wel af of het niet eng was om in het donker te vliegen
maar aan het kriebelen te voelen lukte dat heel goed

de volgende ochtend werd ik wakker
om te ontbijten.

vlinder zat er nog steeds in.

ik zei:

hey, dankjewel voor de mooie kriebeldroom
maar kan je niet beter weer buiten vliegen?

het is een mooie dag, zon is er ook!

ik zet mijn mond en het keukenraampje open en dan vlieg je zo de blauwe
lucht in

kom maar

Aaaahh
deed mijn open mond

maar je kwam niet en je zei ook niets daar vanuit mijn buik.

hey, straks ga ik melk drinken en dan worden je vleugels nat.
en als ik een boterham eet dan valt die misschien op je hoofd

dat wil ik niet, wil liever dat je weer vrij rondvliegt.

Aaaah
deed ik met open mond

maar je kwam weer niet.

ik voelde je nog wel kriebelen met die harige pootjes.
dat droomde ik niet.

en toen gebeurde er weer iets geks.

zonder dat mijn mond het van plan was, zei ik opeens je naam.

en toen kwam je pardoes uit mijn open mond gefladderd!
zo het keukenraam uit!

ik denk dat je alvast stiekum op mijn tong was gaan zitten
dat moet haast wel, het ging zo snel.

ik zag je nog even vliegen.

je had rode vleugels met 2 hele mooie lichtblauwe ogen erop.
van dat iriserende blauw
echt heel mooi

dat verklaart ook denk ik dat je in het donker kon vliegen
die lichtgevende blauwe ogen zijn natuurlijk je nachtlampjes.

ik riep je nog.

hey, kom je nog een keertje in mijn buik logeren?

–

zijn dat heel veel kleuren?

in de verste verte

een verloren vergezicht

een lang vervlogen tijd

uit glas verlopen

verzand
 verstrooid
en

dan verwaaid

dat je verder terug moet zoeken

om dat verre te kunnen zien

is het soms

het verdriet van velen

wat je probeert te verzachten

je verdriet
waarmee je probeert

te verzoenen

of een diep verlangen
het zo verliefd

en verslingerd

als een miljoen oranje slingers

om alles mee te versieren

of wil je het geheel liever
 verbloemen?
als kleuren die verbleken

en vergaan

vermiljoen
het is de kleur van de vergetelheid

–

naar datgene
wat we tegen elkaar zeiden

enorm avontuurlijk was het

onze stemmen kennen elkaar pas net

ken niemand
die is zoals jij

die als vanzelf

helemaal opgaat
in een siamees gesprek

zonder dat je het besefte

jouw voorhoofd
en het mijne

tegen elkaar

je fluisterde je geheimen
in een onbekend oor

en
straks

dan geeft mijn stem

zijn vertrouwen
aan jouw oor

onbewust

mijn voorhoofd
en het jouwe

aan elkaar

hopeloos

bij dag dromen
bij nacht wakker

dan ging ik schaapjes tellen
in het donker

duizend en 1

want tot zover kon kleine ik al tellen

vliegende lachende wolkjes wol
met pootjes
en een klein staartje

dapper
springend
over een scheef hek

heel leuk om naar te kijken!

het was wel een klein beetje eng
dat hek
want er zaten prikkels op

gelukkig konden ze heel goed
en heel hoog springen

al die schaapjes

maar na heel veel
bleef het opeens stil

dan moest ik heel lang wachten

op een nieuwe sprong

wachten in het donker

op een nieuwe aanloop naar de slaap

…

ik denk dat de andere schaapjes per ongeluk in slaap zijn gevallen

dat moet haast wel

die springen vast morgen over het hek

als ze weer wakker zijn

 
 
 
Geschichte der Nacht

de aarde verlaten
in mijn eigen speeltuin

huppelen hinkelen
zingen
dartelen
springen

soms vergeet ik ergens een putdeksel dicht te doen
die ik eerder had opengemaakt om iets te zoeken

oeps

dan donder ik in een stinkend gat opeens

stom

ik ga daar beter op letten voortaan
geen dingen meer open laten staan

–

zonder elkaar

zie je toch nooit

vandaar

zal wel altijd

benieuwd

naar je blijven

me altijd

blijven afvragen

wie je bent

hoe je er uitziet

wat je doet

hoe het met je gaat

en wat je dan voelt

weetje

ik voel soms

dat je er bent

klik dan op je

ook al krijg ik je nooit te zien

dat went wel hoor

je kent me
ik kan heel goed wachten

de belofte dat je weer terugkomt
zet de tijd hier ook stil eigenlijk

het was een afscheid
voor even

hoe lang
het ook duurt

het tussentijds afwezig weerzien

zo ga ik je voorlopig noemen

tot je er weer bent

want zo zit het

die afwezigheid van je

is precies even lang
als de tussentijdse lengte

van ons weerzien

–

tik
tik tik tik

getikketik

allemaal woorden
in doorzichtige inkt

een heleboel

ze zijn heel moeilijk te lezen
en ook heel moeilijk te begrijpen

die brieven

mij geschreven

door de typmachine

van de hemel

wil altijd zo graag weten wat er staat

maar ja
het zal wel in een andere taal zijn

het klinkt altijd heel erg mooi
dat wel

de tikketikbrieven noem ik ze

al begrijp ik ze niet

ik lees ze ontzettend graag

–

op jouw linkervoet :)

zullen we een keer onder een tafel afspreken?

gaan we verstoppertje spelen
elkaars tenen zoeken

ik heb een idee

via de enkel en de wreef omhoog
huppel ik met mijn tenen over je schenen

helemaal tot bovenop je knie

dat kietelt vast
maar je mag niet lachen!

via de binnenkant van je dij
glij ik weer naar beneden

wiiieeeeeehhéééééééé

en vliegend langs je kuit
land ik precies bovenop jouw voet!

onze tenen zeggen elkaar even uitgebreid gedag

en daarna

dan ben jij

–

zenuwen
dat zijn kleine gemene beestjes die in je wonen
ze hebben ook tentakeltjes

die een beetje prikkelen

je hart is echt superbang voor ze

als de zenuwbeestjes je hart prikkelen
dan gaat die er sneller van kloppen

maar dat helpt niet

daar gaan ze niet van weg

alleen een kus kan ze verjagen
voor even dan

een soort van miniverdoving

ze komen altijd weer terug

die zenuwbeestjes

ze zijn ook heel erg sluw

ze proberen namelijk een pact te sluiten met je twijfel en onzekerheid

om je bang te maken

verzet je daartegen!

al klopt je hartje ongewild veels te snel
en zit je onzekere twijfel gevangen in enge tentakels

laat je alstjeblieft niet bang maken!

laat je twijfel en je onzekerheid noooooit los!

die zenuwen van je
die mag je thuis laten

maar je twijfel en onzekerheid
die moet je altijd meenemen

overal mee naar toe

die maken je zoals je bent

die lieve zoekende jij

tja,
hoe pak je dat aan?
kunnen we er wel voor zorgen?

laten we op avontuur gaan met 2 eieren
rauwe

we nemen ze overal mee naar toe
ze mogen niet breken
en niet kwijt

spannend!

we waren er echt supervoorzichtig mee

maar na een uur

waren we ze al zoek

vergeten in een café

we schrokken ons dood

snel weer terug
en gelukkig lagen ze er nog
op de bar

precies de plek waar we ze hadden achtergelaten

dat was een goede les
voor later

nu hebben we er twee

kindjes

die eitjes van ons zijn ook afentoe kwijt

maar ze komen altijd weer terecht

bij kwijt
blijven ze waar ze zoek raakten

hebben ze ons beloofd

dan vinden we ze snel weer terug

–